Aparaty APS-C a aparaty pełnoklatkowe – wyjaśnienie różnic

Seria aparatów bezlusterkowych z systemu EOS R obejmuje modele z matrycami APS-C i modele z matrycami pełnoklatkowymi. Obiektywy RF przeznaczone do aparatów pełnoklatkowych mogą być używane w obu typach aparatów, natomiast obiektywy RF-S przeznaczone do aparatów z matrycą APS-C mogą być używane w aparatach pełnoklatkowych z systemu EOS R w trybie crop. Jak wypadają aparaty bezlusterkowe z matrycą APS-C w zestawieniu z ich odpowiednikami pełnoklatkowymi? W czym są podobne, a czym się różnią – i jaki format jest odpowiedni dla Ciebie?

Główną różnicą między matrycą APS-C a matrycą pełnoklatkową jest fizyczny rozmiar matrycy światłoczułej – matryce pełnoklatkowe są większe niż matryce APS-C. Pozostałe różnice pomiędzy tymi dwoma typami wynikają z tego właśnie faktu. Jednak – tak jak w wielu innych przypadkach – większe niekoniecznie oznacza lepsze, a każdy format ma swoje kluczowe zalety.

Aktywny obszar matrycy światłoczułej APS-C firmy Canon ma rozmiar 22,2 × 14,8 mm i jest zbliżony do klatki kliszy fotograficznej formatu APS-C.

Format APS (Advanced Photo System) został pierwotnie wprowadzony w 1996 r. jako nowy typ kliszy fotograficznej. W przypadku większości dostępnych aparatów fotograficznych można wybrać inne proporcje obrazu podczas fotografowania, w tym C (klasyczny) o takim samym współczynniku proporcji obrazu 3:2 jak w przypadku konwencjonalnych aparatów 35 mm, H (wysoka rozdzielczość) z panoramicznym współczynnikiem proporcji 16:9 oraz P (panoramiczny) 3:1.

Standard APS-C odpowiada także formatowi wideo Super 35 i stał się popularną opcją w przypadku cyfrowych lustrzanek Canon EOS, a także aparatów bezlusterkowych EOS M.

Pełnoklatkowe matryce światłoczułe firmy Canon mają aktywny obszar o powierzchni 36 × 24 mm, taki sam jak klatka kliszy 35 mm.

Format kliszy 35 mm pochodzi z 1889 roku, kiedy został wprowadzony jako standardowa szerokość filmu. Wkrótce stał się on normą w fotografii i został przeniesiony do pełnoklatkowych aparatów cyfrowych, w tym pełnoklatkowych lustrzanek cyfrowych EOS i aparatów bezlusterkowych EOS R firmy Canon.

Zarówno matryce APS-C, jak i matryce pełnoklatkowe zapewniają obraz o standardowym współczynniku proporcji 3:2, a matryce APS-C mogą mieć taką samą liczbę megapikseli jak matryce pełnoklatkowe. Jednak pełnoklatkowa matryca światłoczuła jest fizycznie o około 63% (czyli 1,6 raza) większa niż matryca w formacie APS-C.

Ta fizyczna różnica wielkości pomiędzy dwoma typami matryc określa, co aparat „widzi”. Wszystkie obiektywy tworzą obraz kołowy, co oznacza, że obiektyw zgodny z formatem pełnoklatkowym musi mieć wystarczająco duży obwód, aby obraz pokrył narożniki prostokątnej matrycy pełnoklatkowej. W przypadku użycia tego samego obiektywu w aparacie APS-C mniejsza matryca będzie wykorzystywała jedynie mniejszy obszar w środku tego samego koła obrazu. W rezultacie w porównaniu z obrazem na pełnoklatkowej matrycy obraz zostanie wykadrowany.

Ponieważ matryce APS-C w aparatach firmy Canon są 1,6 raza mniejsze niż matryce w aparatach pełnoklatkowych firmy Canon, współczynnik kadrowania wynosi 1,6×. Oznacza to, że fotografowanie z użyciem standardowego obiektywu 50 mm w aparacie APS-C daje takie samo pole widzenia jak teleobiektyw 80 mm w aparacie pełnoklatkowym (50 × 1,6 = 80). Z kolei użycie pełnoklatkowego obiektywu 100 mm w aparacie APS-C daje takie samo pole widzenia jak obiektyw 160 mm w aparacie pełnoklatkowym. Z tego powodu współczynnik kadrowania jest także określany jako „mnożnik ogniskowej”. Określa on efektywną ogniskową używanego obiektywu.

Współczynnik kadrowania 1,6x ma zastosowanie niezależnie od tego, czy używasz obiektywu RF (pełnoklatkowego), czy obiektywu RF-S (APS-C) w aparacie z matrycą APS-C. Dlatego obiektyw RF-S 18-45mm F4.5-6.3 IS STM pomimo szerokokątnej ogniskowej zapewnia pole widzenia odpowiadające standardowemu obiektywowi zmiennoogniskowemu w aparacie pełnoklatkowym.

Ponieważ matryce APS-C są mniejsze, aparaty mogą być bardziej kompaktowe i lżejsze, przez co idealnie sprawdzają się w fotografii ulicznej i podróżniczej. Rozwój konstrukcji aparatów bezlusterkowych sprawia, że dzisiejsze modele pełnoklatkowe mogą być zaskakująco mobilne. Pełnoklatkowy aparat EOS R8 Mark II jest porównywalny pod względem wielkości i wagi z lustrzanką cyfrową z matrycą APS-C, co pozwala korzystać z zalet pełnoklatkowej matrycy bez utraty mobilności.

Ponieważ od obiektywu przeznaczonego do aparatów APS-C wymagane jest mniejsze koło obrazu, obiektyw może być mniejszy i lżejszy, a co za tym idzie – tańszy.

Współczynnik kadrowania matrycy APS-C sprawia, że mniejsze lub bardziej odległe obiekty stają się większe w kadrze. Efektywna ogniskowa dowolnego obiektywu zwiększa się o współczynnik 1,6×. Może to być zaleta np. w fotografii przyrodniczej, dynamicznej czy sportowej. Zastosowanie w aparacie APS-C niedrogiego obiektywu, takiego jak Canon EF 75-300mm F4-5.6, zapewnia efektywny zakres zoomu 112–480 mm, a więc wkraczamy już w obszar superteleobiektywu. Obiektyw RF 800mm F11 IS STM zapewnia efektywną ogniskową 1280 mm w aparacie z matrycą APS-C. Aby uzyskać taki sam zasięg w przypadku aparatu pełnoklatkowego, trzeba by użyć konwertera obiektywu lub większego, cięższego i droższego obiektywu.

Pełnoklatkowe aparaty z systemu EOS R umożliwiają zastosowanie kadrowania 1,6x, co pozwala uzyskać takie samo pole widzenia jak w przypadku aparatu z matrycą APS-C. Po podłączeniu obiektyw RF-S automatycznie przełącza się na tryb kadrowania 1,6x. Kadrowanie zmniejsza liczbę megapikseli w porównaniu z fotografowaniem przy użyciu aparatu z matrycą APS-C, więc uzyskiwany obraz ma mniejszą rozdzielczość, co ogranicza możliwości dużego powiększania. Mamy jednak twórczą elastyczność przełączania między matrycą pełnoklatkową a matrycą APS-C w przypadku fotografowania tym samym aparatem.

Ponieważ matryca pełnoklatkowa ma szersze pole widzenia, aparat pełnoklatkowy jest idealny do fotografowania rozległych krajobrazów, wyjątkowo szerokich wnętrz architektonicznych oraz astrofotografii, a także do uzyskiwania twórczego efektu poprzez uwydatnianie perspektywy między obszarem pierwszego planu a tłem.

Zasadniczo, zwłaszcza przy większych wartościach przysłony (niższych wartościach f), aparaty pełnoklatkowe mogą uzyskać mniejszą głębię ostrości niż aparaty APS-C, co oznacza, że mniejsza część obrazu jest ostra, a większa część tła – rozmyta. Jest to często idealne rozwiązanie w przypadku fotografowania martwej natury lub portretów, a także w przypadku każdego innego scenariusza, w którym fotograf chce wyodrębnić główny obiekt poprzez eliminację ostrości tła.

Kolejna zaleta matrycy pełnoklatkowej dotyczy bezpośrednio jej większego rozmiaru. Pojedyncze fotodiody (fotoreceptory) na matrycy pełnoklatkowej są fizycznie większe niż w matrycach APS-C o tej samej liczbie megapikseli. Dzięki temu mogą one skuteczniej gromadzić światło i rejestrować więcej informacji z mniejszym poziomem szumów (ilością ziarna), zwłaszcza przy wysokich ustawieniach czułości ISO w warunkach słabego oświetlenia. Jest to doskonałe rozwiązanie w fotografii portretowej i ślubnej w pomieszczeniach, a także podczas fotografowania z ręki panoramy miasta o zmierzchu, w nocy oraz w każdej chwili, gdy trzeba utrzymać wystarczająco krótki czas naświetlania, aby „zamrozić” ruch w słabo oświetlonej scenerii.

Czasami mówi się, że aparaty pełnoklatkowe są bardziej „profesjonalne” niż aparaty APS-C. Z pewnością są większe, co sprawia, że lepiej nadają się do użytku z dużymi teleobiektywami. Jednak ze względu na większy zasięg aparatu APS-C duży teleobiektyw może nie być w ogóle potrzebny.

Aparat z matrycą APS-C nadal stanowi dobre rozwiązanie dla fotografów podróżniczych, a także dla fotografów sportowych i przyrodniczych, którzy potrzebują teleobiektywu o dużym zasięgu i swobody ruchu. Jednak ważący około 499 g (sam korpus) aparat Canon EOS R8 Mark II umożliwia pracę w trybie pełnoklatkowym przy użyciu aparatu, który sprawdzi się w podróży, mając rozmiar zbliżony do lustrzanki cyfrowej z matrycą APS-C. Jest on znacznie lżejszy niż model EOS 90D, który waży około 701 g (sam korpus), a jednocześnie ma bardziej inteligentny autofokus, umożliwia nawet czterokrotnie szybsze rejestrowanie serii zdjęć i zapewnia korzyści związane z obrazem pełnoklatkowym.

Aparat pełnoklatkowy świetnie sprawdza się przy rejestrowaniu wyjątkowo szerokiego pola widzenia, dzięki pozwala fotografować bardzo szerokie krajobrazy i pracować w ograniczonej przestrzeni. Aparat z matrycą APS-C może też zapewnić bardzo szeroki obraz dzięki przeznaczonym do tego typu matryc ultraszerokokątnym obiektywom RF-S, ale współczynnik kadrowania 1,6x matrycy oznacza, że np. obiektyw RF-S 10-18mm F4.5-6.3 IS STM obsługuje zakres zoomu 16–29 mm w przeliczeniu na format pełnoklatkowy. Aparaty pełnoklatkowe mogą współpracować z szerszym zakresem ultraszerokokątnych obiektywów, co umożliwia rejestrowanie bardziej rozległych widoków.

Jednak jedną z największych zalet pełnoklatkowej konstrukcji jest możliwość uzyskania mniejszej głębi ostrości, a tym samym uwydatnienia obiektu na zdjęciu. Dzięki temu idealnie nadaje się do uwydatniania portretowanego obiektu na atrakcyjnie rozmytym tle. Nie oznacza to, że aparaty z matrycą APS-C nie są dobrym rozwiązaniem w przypadku fotografii portretowej. Połączenie aparatu z matrycą APS-C, takiego jak EOS R7 lub EOS R100, z lekkim obiektywem Canon RF 45mm F1.2 STM zapewnia efektywną ogniskową 72 mm, co pozwala uzyskać klasyczną perspektywę portretową, jaką daje krótki teleobiektyw. Jednocześnie można zachować bardzo jasną maksymalną przysłonę f/1,2, która pozwoli uwydatnić fotografowany obiekt.

Wszystkie aparaty Canon z systemu EOS R – od pełnoklatkowych aparatów EOS R8 Mark II i EOS R8 po aparaty z matrycą APS-C EOS R7 i EOS R10 – to aparaty bezlusterkowe z tym samym zaawansowanym mocowaniem obiektywu RF. Dzięki temu można eksperymentować z całą gamą znakomitych obiektywów RF, niezależnie od wybranego aparatu z systemu EOS R. Niewielka ich liczba wymaga użycia matrycy pełnoklatkowej, aby dało się wykorzystać ich pełny potencjał twórczy – np. uchwycenie okrągłego widoku typu „rybie oko” o zakresie 190° przy użyciu obiektywu RF 7-14mm F2.8-3.5L FISHEYE STM – ale każdy obiektyw RF lub RF-S można podłączyć do dowolnego korpusu z systemu EOS R.

Oprócz obsługi obiektywów z najnowocześniejszą technologią regulacji ostrości i jakością optyczną mocowanie RF zapewnia znacznie większą szybkość przesyłania danych i przepustowość między obiektywem a aparatem, co umożliwia niewiarygodnie szybkie i precyzyjne przechwytywanie i śledzenie przez inteligentny autofokus, lepszą pracę stabilizatora obrazu, bieżącą optymalizacją obiektywu i korzystanie z wielu innych udoskonaleń.

Wraz z wprowadzeniem modeli EOS R7 i EOS R10 pojawiły się nowe obiektywy RF-S przeznaczone specjalnie do aparatów z mocowaniem RF i matrycami APS-C. Obiektyw RF-S 18-45mm F4.5-6.3 IS STM ze standardowym zoomem o efektywnym zakresie ogniskowej 29–72 mm w przeliczeniu na format 35mm jest stosunkowo niewielki dzięki wysuwanej konstrukcji i waży zaledwie 130 g. Z kolei obiektyw RF-S 18-150mm F3.5-6.3 IS STM zapewnia jeszcze większy efektywny zakres ogniskowej (29–240 mm w przeliczeniu na format 35 mm), a mimo to waży zaledwie 310 g, co sprawia, że jest bardzo wszechstronny i uniwersalny w podróży.

W przypadku używania pełnoklatkowego aparatu z systemu EOS R, takiego jak EOS R8 Mark II lub EOS R8, można stosować obiektywy RF-S, ale aparat automatycznie wykadruje obraz do obszaru matrycy APS-C.

Innym kompaktowym, lekkim i niedrogim, a przy tym bardzo popularnym obiektywem RF do aparatów pełnoklatkowych jest np. model Canon RF 16mm F2.8 STM, który w aparatach EOS R7 i EOS R10 zapewnia szerokie pole widzenia odpowiadające możliwościom obiektywu 25,6 mm założonego na pełnoklatkowy korpus. Aby uzyskać obraz o ogniskowej 16 mm w przeliczeniu na pełną klatkę w aparacie z matrycą APS-C, trzeba użyć obiektywu Canon RF-S 10-18mm F4.5-6.3 IS STM.

Obiektyw Canon RF 35mm F1.8 MACRO IS STM działa doskonale jako standardowy obiektyw stałoogniskowy. W aparatach z systemu EOS R z matrycą APS-C ma on efektywną ogniskową 56 mm. Ponadto zapewnia optyczną stabilizację obrazu, a współczynnik powiększenia makro wynosi 0,5×, co umożliwia fotografię zbliżeniową. Obiektyw Canon RF 50mm F1.8 STM to doskonały obiektyw do tworzenia portretów. Łączy efektywną ogniskową 80 mm (w aparacie APS-C) z jasną przysłoną f/1,8, która zapewnia małą głębię ostrości. W przypadku fotografii podróżniczej i ulicznej obiektyw RF 28mm F2.8 STM zapewnia efektywną ogniskową 45 mm w połączeniu z aparatem EOS R10, a cechuje się lekką, kompaktową, płaską konstrukcją.

Niezależnie od tego, czy wolisz matrycę pełnoklatkową czy matrycę APS-C, system EOS R zapewnia dostęp do rosnącej gamy obiektywów z mocowaniem RF, które pasują do wybranego stylu fotografowania. Matryca APS-C to kompaktowa opcja o doskonałym zasięgu, a matryca pełnoklatkowa zwiększa możliwości twórcze – od fotografowania szerokokątnego i w słabym świetle po większą kontrolę nad głębią ostrości.