Exposure Header

Jak kontrolować ekspozycję

Ekspozycja to ilość światła docierającego do matrycy aparatu, która wpływa na jasność zdjęć. Można ją kontrolować za pomocą czasu naświetlania, przysłony oraz czułości ISO. Jakiekolwiek zmiana w ustawieniach dowolnej z tych funkcji wpłynie nie tylko na ekspozycję, ale także na wygląd zdjęcia. 

W poniższym filmie prezentujemy, w jaki sposób korzystać z przysłony, czasu naświetlania i ustawień ISO, aby uzyskać odpowiednią ekspozycję i efekt dla swojego zdjęcia.

Tryby automatyczne w aparacie zazwyczaj spełniają wszystkie wymagania dotyczące ekspozycji. Jednak nauczenie się, jak poszczególne elementy wpływają na zdjęcia, doda Ci pewności w korzystaniu z trybu ręcznego podczas fotografowania. Zdjęcia będą się wtedy wyróżniać na tle innych.

Przysłona to średnica otworu w obiektywie, przez który przechodzi światło. Każdy obiektyw ma zakres ustawień przysłony — od największego do najmniejszego. Wybierz tryb preselekcji przysłony (Av), aby kontrolować ustawienia przysłony, podczas gdy aparat ustawi całą resztę ekspozycji.

Przysłona jest mierzona za pomocą liczby f. Duże otwarcie przysłony wyrażane jest za pomocą małych liczb, np. f/2,8. Powoduje ono przepuszczanie większej ilości światła, zmniejszając głębię ostrości (zwiększone rozmycie poza punktem ostrości). Małe otwarcie przysłony opisują większe liczby, takie jak f/16. Powoduje ono przepuszczanie mniejszej ilości światła, dzięki czemu większe obszary są ostre (zarówno pierwszy plan, jak i tło).

Porównanie przysłony0,4 s, f/16, ISO 100
Porównanie przysłony1/250 s, f/1,8, ISO 100

Ekspozycja obu zdjęć jest podobna, jednak zastosowano różne wartości przysłony. Zauważ, że niewielkie otwarcie przysłony zastosowane do wykonania zdjęcia po lewej wpłynęło na większą głębię obrazu z dużym zakresem ostrości. Zwiększenie przysłony na zdjęciu po prawej zmniejszyło tę głębię, ograniczając ostrość.

Czas naświetlania to czas padania światła na matrycę. Jest on wyrażany w sekundach. Wybierz tryb preselekcji migawki (Tv), aby kontrolować czas naświetlania, podczas gdy aparat ustawi całą resztę ekspozycji.

Krótkie czasy naświetlania, np. 1/1000 s wykorzystywane są do „zamrażania” dynamicznego ruchu, takiego jak płynąca woda. Długie czasy naświetlania wykorzystuje się do „dodania ruchu”, np. w celu wykonania zdjęcia rozmytego, płynącego strumienia.

Porównanie czasu naświetlania1/1000 s, f/5, ISO 2000
Porównanie czasu naświetlania1/2 s, f/16, ISO 50

Porównaj te dwa ujęcia wykonane przy bardzo podobnych ustawieniach ekspozycji, różniące się jedynie czasem naświetlania. Zobacz, jaki efekt płynącej wody osiągnięto przy długim czasie naświetlania. Aby zapobiec drganiom aparatu podczas robienia zdjęć o długiej ekspozycji, należy użyć statywu lub podpory.

Czułość ISO służy do ustawiania czułości matrycy aparatu na światło. Może być wykorzystywana do wzmacniania światła padającego na matrycę, zapewniając większą elastyczność przy ustawieniach czasu naświetlania i przysłony. Najniższą wartością czułości ISO zazwyczaj jest 100. Wartość ta wzrasta wraz ze zwiększaniem czułości na światło.

Czułość ISO może również pogorszyć jakość zdjęć (duża ziarnistość, zakłócenia obrazu oraz stłumione kolory). Najlepiej jest używać najniższych możliwych ustawień ISO.

Porównanie czułości ISO1/20 s, f/5,6, ISO 400
Porównanie czułości ISO1/20 s, f/5,6, ISO 1250

Obraz po prawej stronie jest znacznie ciemniejszy niż ten po lewej. Aby zrobić zdjęcie bez statywu z zachowaniem krótkiego czasu naświetlania należy zwiększyć czułość ISO. W tym przypadku do 1250, co nie wpłynęło znacząco na jakość zdjęcia.

Kontrolowanie ekspozycji to umiejętne posługiwanie się tymi trzema ustawieniami. Na przykład, zmniejszenie czasu naświetlania w celu „zamrożenia” dynamicznego ruchu może spowodować niedoświetlenie obrazu. Aby temu zapobiec, należy zwiększyć otwarcie przysłony. Podobnie zmniejszając otwarcie przysłony, aby osiągnąć maksymalną ostrość pierwszego i drugiego planu, należy zwiększyć czas naświetlania. Można również użyć czułości ISO w celu zachowania ekspozycji. Zależności te często są ilustrowane za pomocą tzw. trójkąta ekspozycji.

Pokrętło korekty ekspozycji umożliwia rozjaśnienie lub przyciemnienie zdjęcia. Liczby ujemne zmniejszają ekspozycję i przyciemniają zdjęcie, natomiast liczby dodatnie zwiększają ją, rozjaśniając obraz.

Porównanie ekspozycji1/15 s, f/5,6, ISO 400, wartość ekspozycji -2
Porównanie ekspozycji1 s, f/5,6, ISO 400, wartość ekspozycji +2

Te dwa ujęcia mają wyraźnie różne ekspozycje, pomimo takiej samej ilości światła. Ujęcie po lewej jest zbyt ciemne i niedoświetlone, a po prawej — zbyt jasne i prześwietlone. Wykorzystanie korekty ekspozycji wprowadziłoby niezbędne poprawki.

Dostosowywanie ekspozycji w ten sposób może pomóc stworzyć ciekawe efekty. Przyciemnij zdjęcia, aby nadać im charakter i pogłębić barwy, zwłaszcza w fotografii krajobrazowej. Zwiększenie ekspozycji rozjaśnia cienie i sprawia, że zdjęcia wydają się bardziej nowoczesne.

Sekwencja naświetlania umożliwia uchwycenie danej sceny z różnymi ustawieniami ekspozycji, aby później wybrać to najlepsze. Wybierz wartość od 1 do 3 ze skali ekspozycji i pozwól, aby aparat dokonał koniecznych poprawek zgodnie z wybranymi przez Ciebie ustawieniami.

Gdy następnym razem będziesz robić zdjęcia, spróbuj poeksperymentować z różnymi ustawieniami i zobacz, jak wpłyną one na Twoje zdjęcia. Nie zapomnij podzielić się z nami zdjęciami z których jesteś dumny i udostępnij je w galerii Canon.


Uwaga: w niektórych przypadkach wartości przypisane obrazom są reprezentatywne i ilustrują różne ujęcia