Omówienie fotografowania w trybie HDR

Zachowanie idealnej równowagi między jasnymi a ciemnymi partiami jest jednym z najstarszych wyzwań w sferze fotografii. Bez względu na to, czy rejestrujemy pełen blasku zachód słońca, portret pod światło czy panoramę miasta o zmierzchu – sceny o bardzo dużym kontraście często pozostawiają fotografom wybór między prześwietleniami a mrocznymi cieniami. Duży zakres dynamiki (HDR) niweluje te kontrasty, pozwalając uzyskać więcej szczegółów w całym zakresie jasności. W najnowszych aparatach firmy Canon technologia HDR, niegdyś skomplikowana technika wymagająca użycia statywu, rozwinęła się do tego stopnia, że każdy może ją wypróbować bezpośrednio w aparacie.

„Technologia HDR jest obecna w aparatach firmy Canon od ponad dziesięciu lat” – mówi Tibor Szövetes, kierownik ds. produktu w Canon Europe. „Gdy po raz pierwszy pojawiła się w modelu EOS 5D Mark III, dużym postępem w aparacie było automatyczne łączenie ekspozycji wielokrotnych, dzięki czemu użytkownicy nie musieli ich przetwarzać ręcznie. Teraz dzięki HDR PQ i formatowi pliku HEIF cała nasza wiedza na temat plików JPEG rozszerzyła w wielu aspektach – mamy mniejsze pliki, więcej kolorów, więcej szczegółów i szerszy zakres dynamiczny”.

W serii aparatów EOS Canon firma Canon wprowadziła pierwszy specjalny tryb HDR w aparacie w 2012 roku. Był to aparat EOS 5D Mark III, który mógł połączyć trzy ekspozycje w jeden plik JPEG z ulepszonymi szczegółami w jasnych i ciemnych partiach. Kolejnym ważnym wydarzeniem było wprowadzenie aparatu Canon EOS-1D X Mark III 8 lat później. Jest to pierwszy aparat Canon do fotografowania z ustawieniem HDR PQ (Perceptual Quantisation), który zapewnia taki sam wysoki zakres dynamiki na jednym 10-bitowym obrazie HEIF.

Obecnie prawie wszystkie aparaty z serii EOS R wykorzystują w pewnym stopniu technologię HDR – od sekwencji naświetlania (AEB) po składanie zdjęć w aparacie i pojedyncze ujęcie HDR PQ.

Tradycyjny tryb HDR obejmuje rejestrowanie kilku ekspozycji – zwykle jednej przy niedoświetleniu, jednej przy normalnej lub równomiernej i jednej przy prześwietleniu – i łączenie ich w jeden obraz, który zachowuje szczegóły zarówno w zacienionych, jak i jasnych partiach obrazu. Tryb AEB firmy Canon automatyzuje ten proces, ułatwiając rejestrowanie sekwencji obrazów gotowych do połączenia w programie Digital Photo Professional (DPP) firmy Canon lub w innym oprogramowaniu.

Składanie obrazów HDR w aparacie jeszcze bardziej upraszcza cały proces, eliminując potrzebę stosowania oprogramowania. Pozwala łączyć ekspozycje wielokrotne bezpośrednio w aparacie w celu uzyskania pliku JPG gotowego do udostępnienia. To podejście idealnie sprawdza się w przypadku statycznych obiektów, takich jak krajobrazy, wnętrza lub architektura, gdzie celem jest maksymalna kontrola tonalna.

Tradycyjny tryb HDR to nadal najlepsza opcja, jeśli chcemy uzyskać możliwie najszerszy zakres dynamiki, ponieważ połączenie kilku ekspozycji RAW zapewnia możliwie najszerszy zakres dynamiki uzyskiwany przez matrycę aparatu.

„Jeśli chcemy wyodrębnić każdy najdrobniejszy szczegół w najciemniejszych i najjaśniejszych partiach” – wyjaśnia Tibor –„tradycyjne składanie obrazów HDR nadal zapewnia największą elastyczność i najszerszy zakres dynamiki”.

W przypadku długiej ekspozycji statyw nadal pomaga przy fotografowaniu sceny statycznej (w przypadku ruchomych obiektów nadal występują problemy z efektem zjawy, co widać na poniższym zdjęciu), ale wraz z pojawieniem wbudowanego stabilizatora obrazu (IBIS) i obiektywów ze stabilizatorem obrazu fotografowanie w trybie HDR PQ z ręki stało się znacznie łatwiejsze.

„Nawet tradycyjny tryb HDR jest teraz łatwiejszy w obsłudze” – mówi Tibor. „W przeszłości do ustabilizowania obrazu potrzebny był statyw, ale dzięki współpracy mechanizmu IBIS i stabilizacji optycznej można trzymać aparat w rękach podczas robienia zdjęć przez jedną, dwie, a nawet trzy sekundy. Jeśli w kadrze nie ma poruszających się obiektów, można zrobić dużo więcej ujęć z ręki niż w przypadku używania statywu”.

Tradycyjny tryb HDR łączy kilka klatek, a HDR PQ osiąga podobny rezultat w pojedynczym obrazie. Aparat rejestruje dodatkowe informacje o jasnych i ciemnych partiach obrazu w 10-bitowym pliku HEIF, co zapewnia płynniejszą gradację kolorów, bardziej naturalne odcienie i zauważalnie większy zakres dynamiki. Ponieważ trzeba zrobić tylko jedno zdjęcie, tryb HDR PQ eliminuje rozmycie ruchu i efekt zjawy, co jest ogromną zaletą podczas fotografowania ruchomych obiektów.

„Dzięki funkcji HDR PQ można uzyskać szerszy zakres dynamiki tylko z jednego obrazu” – wyjaśnia Tibor. „Jest to więc idealny sposób na fotografowanie wszelkich ruchomych obiektów, takich jak zwierzęta domowe, dzieci, a nawet idący ludzie. Nie ma efektu zjawy, nie trzeba używać statywu, a rozmiar pliku jest mniejszy, dzięki czemu można fotografować więcej bez obawy o zapełnienie karty”.

Pliki HEIF można wyświetlać bezpośrednio na monitorach z obsługą HDR lub nowoczesnych telewizorach (za pomocą standardowego przewodu HDMI bezpośrednio z aparatu), pokazując pełny zakres tonów bez dodatkowej edycji. Można je również skonwertować do formatu JPEG lub TIFF w aparacie lub w programie DPP w celu łatwego udostępniania.

Pomimo wysokiej jakości pliki HEIF są mniejsze niż pliki RAW, TIFF, a nawet JPEG, co zapewnia efektywną równowagę między szczegółowością a miejscem do zapisywania. Naturalne, realistyczne renderowanie sprawia, że kolory są bardziej płynne i naturalne, a subtelne przejścia są ściśle dopasowane do tego, co postrzega ludzkie oko.

Obie metody HDR mają swoje zalety, a optymalny wybór zależy od tego, co fotografujemy i jak dużą kontrolę chcemy mieć nad wyglądem ostatecznego obrazu. Tradycyjny tryb HDR zapewnia pełną elastyczność i jest doskonałą opcją, jeśli lubimy edytować lub chcemy stworzyć konkretny nastrój. Z kolei technologia HDR PQ powstała z myślą o prostocie i realizmie. Umożliwia uzyskanie takiego samego rozszerzonego zakresu tonalnego na jednym ujęciu, dzięki czemu można uchwycić scenę tak, jak ją widzieliśmy, bez poświęcania czasu na postprodukcję.

„Technologia HDR PQ jest przeznaczona dla osób, które chcą uzyskać wspaniałe rezultaty bezpośrednio z aparatu” – wyjaśnia Tibor. „Nie trzeba zaprzątać sobie głowy sekwencjonowaniem ani łączeniem – zakres dynamiki jest już na jednym obrazie. Jeśli jednak chcemy eksperymentować lub postawić na kreatywność ujęcia, nadal przyjdzie nam z pomocą tradycyjne składanie HDR”.

Następnie przeanalizujemy zakres dynamiki, porównując różne typy plików.

Zakres dynamiki mierzy ilość szczegółów, które aparat może zarejestrować pomiędzy najciemniejszymi a najjaśniejszym obszarami. Im szerszy zakres, tym więcej informacji rejestrowanych przez aparat w obu ekstremalnych obszarach ilości światła, co oznacza, że w partiach np. jasnych chmur można dostrzec subtelne szczegóły bez utraty tekstury w obszarach zacienionych.

Zakres ten jest często opisany w stopniach światła. Jeden stopień oznacza podwójną lub mniejszą o połowę ilość światła, więc różnica dwóch lub trzech stopni może być istotna, jeśli chodzi o zachowanie szczegółów jasnych lub ciemnych partii.

Mówiąc prościej, obraz zarejestrowany z 18-stopniowym zakresem dynamiki może zawierać znacznie więcej informacji tonalnych niż obraz z 11-stopniowym zakresem, co oznacza bardziej realistyczną głębię, płynniejsze przejścia i lepszą kontrolę podczas edycji.

To porównanie pokazuje różnicę między odwzorowaniem HDR PQ i SDR: wersja HDR (na zdjęciu po lewej stronie) zachowuje więcej szczegółów jasnych partii obrazu i bardziej płynne kolory, podczas gdy renderowanie SDR (na zdjęciu po prawej stronie) kompresuje zakres dynamiczny pod kątem standardowych ekranów.

Ilustracje mają charakter poglądowy, ale pokazują, na ile HDR PQ niweluje lukę pomiędzy procesami w trybie HDR jedno- i wieloklatkowym. Im większa liczba stopni, tym większa elastyczność niezbędna do odzyskania szczegółów w jasnych i ciemnych partiach podczas późniejszego przetwarzania obrazów.

Obecnie większość aparatów bezlusterkowych firmy Canon obsługuje tryb HDR. Modele EOS R10, R50, R6 Mark II i R8 umożliwiają składanie w trybie HDR i robienie zdjęć HDR PQ, natomiast modele wyższej klasy, takie jak EOS R5, R5 Mark II i R3, zapewniają profesjonalne możliwości fotografowania i filmowania w trybie HDR. Nawet modele klasy podstawowej, takie jak EOS R100, mają tryby tematyczne w stylu HDR, które automatycznie równoważą obiekty fotografowane pod światło.

Półprofesjonalny aparat Canon EOS R6 Mark III obsługuje także zdjęcia HDR i filmy HDR, wykorzystując poszczególną wartość ekspozycji do tworzenia prawdziwego filmu w trybie HDR. Ten model Canon zadowoli zarówno amatorów, jak i profesjonalistów, ponieważ zapewnia zaawansowane możliwości HDR w kompaktowym, uniwersalnym korpusie.

(Pierwszy model z wbudowanym trybem HDR: Canon EOS 5D Mark III – 2012; pierwszy model z HDR PQ: Canon EOS-1D X Mark III – 2020)

Rozpoczęcie pracy z HDR jest łatwiejsze, niż się wydaje. Niezależnie od tego, czy fotografujemy krajobrazy, wnętrza czy szybko poruszające się obiekty na zewnątrz, kilka prostych technik może pomóc w pełni wykorzystać możliwości aparatu z trybem HDR. Oto kilka wskazówek, które mogą być przydatne na początek:

• Włączenie priorytetu jasnych partii obrazu (D+): to ustawienie zwiększa szczegółowość jasnych partii obrazu bez nadmiernego nasycenia kolorów. Jest to świetny sposób na zachowanie naturalnego kontrastu bez utraty szczegółów na niebie i w jasnych obszarach.
• Korzystanie z obiektywów ze stabilizatorem obrazu i bez niego: połączenie stabilizacji w korpusie i obiektywie zapewnia ostrzejsze zdjęcia z ręki w trybach HDR i HDR PQ. Jest to szczególnie przydatne przy słabym oświetleniu lub podczas fotografowania bez statywu.
• Programy DPP i DPP Express firmy Canon ułatwiają łączenie ekspozycji, edycję składanych ujęć HDR lub dostosowywanie plików HEIF, dzięki czemu można eksperymentować z odwzorowywaniem tonalnym w celu uzyskania pożądanego efektu (uwaga: program DPP Express jest oparty na subskrypcji).
• Sprawdzanie efektów na wyświetlaczu HDR: większość nowoczesnych telewizorów i monitorów obsługuje technologię HDR i może wyświetlać obrazy HDR PQ bezpośrednio, dzięki czemu można natychmiast podziwiać pełny zakres kolorów i kontrastu prosto z aparatu.
• Konwertowanie plików HEIF na format JPEG lub TIFF: jeśli planujesz udostępniać zdjęcia w mediach społecznościowych lub wyświetlać je na standardowych ekranach, konwertuj pliki HEIF w aparacie lub w programie DPP, zachowując bogactwo szczegółów w trybie HDR.
• Należy pamiętać o ekspozycji: podczas fotografowania w trybie HDR często lepiej jest uzyskać obraz nieco niedoświetlony niż ryzykować przycinanie bieli, zwłaszcza w przypadku jasnego nieba.

Podsumowując, tryb HDR pozwala oglądać zdjęcia w taki sposób, w jaki oczy postrzegają świat. Dzięki najnowszym aparatom EOS firmy Canon korzystanie z funkcji HDR PQ jest prostsze i bardziej elastyczne niż kiedykolwiek wcześniej, niezależnie od tego, czy chcesz mieć pełną kontrolę twórczą przy użyciu tradycyjnego składania, czy też uzyskać realistyczne, natychmiastowe rezultaty. Można rejestrować zdjęcia HDR z ręki, natychmiast je udostępniać i przeglądać dzięki posiadanej już technologii.

„Fotografia HDR pomaga uchwycić całą scenę tak, jak ją widzieliśmy” – mówi Tibor. „Jeśli jednak korzystamy z tradycyjnego składania w trybie HDR, opcja HDR PQ to kolejny krok, ponieważ jest szybsza, prostsza i wbudowana w najnowsze aparaty firmy Canon, dzięki czemu zapewnia wspaniałe rezultaty bez konieczności wykonywania dodatkowej pracy”.

Dzięki najnowszej serii aparatów bezlusterkowych EOS R firm Canon fotografowanie w trybie HDR jest jeszcze łatwiejsze i daje większą satysfakcję.

Autor: Jeff Meyer