Back to basics: Podstawy cyberbezpieczeństwa w świecie sztucznej inteligencji

Cyberbezpieczeństwo powinno opierać się na solidnych podstawach, ale często to właśnie one sprawiają najwięcej trudności. Nowe technologie, choć obiecujące, powinny wspierać sprawdzone fundamenty bezpieczeństwa cyfrowego – a nie je zastępować.

Dzięki mniej scentralizowanym modelom pracy dostęp do danych obejmuje więcej urządzeń i lokalizacji niż kiedykolwiek wcześniej. Elastyczne, rozproszone modele pracy przyniosły nowe wyzwania związane z kontrolą i widocznością – w tym gwałtowny wzrost niekontrolowanego korzystania z narzędzi i systemów poza wiedzą IT.

W efekcie zespoły IT mają ograniczoną widoczność usług, serwerów i danych, które mogą być celem cyberataków. Badania pokazują, że 41% pracowników korzysta z niezatwierdzonych narzędzi, a liczba ta w roku 2025 może wzrosnąć do 75%, co dodatkowo komplikuje nadzór i zwiększa ryzyko².

To właśnie ograniczona widoczność zasobów IT pozostaje jedną z najczęściej wykorzystywanych przez cyberprzestępców luk w firmowym systemie bezpieczeństwa. Mimo rosnącej liczby i skali cyberataków, wiele firm skutecznie się broni, koncentrując się na uszczelnieniu zabezpieczeń poprzez regularne aktualizacje, silne uwierzytelnianie i edukację pracowników.

Dlatego warto wrócić do podstaw. Zajęcie się kilkoma istotnymi obszarami może znacznie zmniejszyć ryzyko i poprawić ogólny stan bezpieczeństwa firmy. Przyjrzyjmy się trzem głównym możliwym kierunkom działania:

MFA jest jednym z najprostszych i najbardziej skutecznych sposobów blokowania nieautoryzowanego dostępu. Jednak wiele starszych pracowniczych kont nadal działa bez włączonej funkcji MFA – ponieważ nie zostały objęte aktualnymi politykami bezpieczeństwa lub umknęły uwadze zespołów IT. Techniki takie jak password spraying pozwalają cyberprzestępcom skutecznie wykorzystywać niedopatrzenia w zabezpieczeniach i pozyskiwać dostęp do zasobów organizacji. Metoda ta, polegająca na sprawdzaniu, czy użytkownicy używają tych samych haseł w różnych systemach, może pomóc hakerom w identyfikacji podatnych kont. To, co z pozoru wygląda na drobne niedopatrzenie, może w rzeczywistości otworzyć hakerom drzwi do całej infrastruktury IT firmy.

Systemy bez poprawek stanowią powszechny punkt dostępu dla cyberprzestępców. Wiele głośnych naruszeń nie polega na wykorzystaniu zaawansowanych technik, a przestarzałego oprogramowania, które nie zostało zaktualizowane lub zabezpieczone. Regularne aktualizacje i uporządkowana ewidencja zasobów pomagają zmniejszyć podatność na zagrożenia oraz zapewniają spójność działania w złożonych środowiskach IT.

Czynnik ludzki wciąż stanowi jedno z największych wyzwań dla cyberbezpieczeństwa. Według raportu, na który powoływaliśmy się wyżej, aż 60% incydentów w 2023 roku miało związek z działaniami użytkowników – takimi jak kliknięcie w link phishingowy czy przypadkowe przesłanie poufnych danych. ³ Szkolenia z zakresu cyberbezpieczeństwa powinny mieć charakter ciągły, być dostosowane do roli pracownika i wspierane przez realistyczne symulacje oraz jasne procedury zgłaszania incydentów. Pomaga to zmniejszyć ryzyko i stworzyć kulturę współodpowiedzialności.

Skupienie się na tych podstawach pomaga firmom zbudować silniejszy fundament dla bardziej zaawansowanej obrony.

Aby naprawdę przygotować się na cyberatak, firmy potrzebują czegoś więcej niż narzędzia. Potrzebują głębokiego zrozumienia swojego środowiska i dobrze przećwiczonego planu reagowania.

Znajomość struktury i lokalizacji danych to fundament skutecznej ochrony – pozwala nie tylko zapobiegać zagrożeniom, ale też szybko reagować, gdy do nich dojdzie. Rozpoczyna się to od regularnych audytów, które obejmują następujące zadania:

• Inwentaryzacja wszystkich zasobów danych w środowiskach lokalnych, chmurowych i hybrydowych.
• Klasyfikacja danych według stopnia poufności i znaczenia biznesowego w celu priorytetowego traktowania ich ochrony i odzyskiwania.
• Mapowanie przepływu danych w celu identyfikacji słabych punktów i powiązań między systemami.
• Weryfikacja mechanizmów kontroli dostępu i uprawnień w celu wyeliminowania niepotrzbnego ryzyka.
• Weryfikacja procesów tworzenia kopii zapasowych i odzyskiwania danych w celu zapewnienia ich zgodności z celami dotyczącymi utrzymania ciągłości procesów.

Nie chodzi tylko o same dane, ale także o to, kogo dotyczą. Które zespoły, klienci lub partnerzy odczują skutki ewentualnego naruszenia? Mapowanie tego typu zależności na możliwie wczesnym etapie pozwala lepiej wyznaczyć kierunki działań i ograniczyć skutki incydentów.

Widoczność praw dostępu ma kluczowe znaczenie. Wiedza o tym, kto ma dostęp do czego, może pomóc wykrywać zagrożenia i zapobiegać im przed eskalacją. Solidna strategia zarządzania dostępem, oparta na wieloskładnikowym uwierzytelnianiu (MFA) i zasadach zerowego zaufania, może znacznie zmniejszyć ryzyko. Połączenie scentralizowanego logowania z fizycznym uwierzytelnianiem łatwiej śledzić działania i egzekwować odpowiedzialność.

Jednak nawet przy dobrej widoczności i solidnej kontroli dostępu firmy muszą być gotowe do działania. Jednym z najskuteczniejszych sposobów przygotowania się na incydenty jest przeprowadzanie realistycznych symulacji z udziałem kadry zarządzającej i zespołów IT. Ćwiczenia odwołujące się do konkretnych scenariuszy uczą zespoły, jak działać w sytuacjach kryzysowych – pokazują słabe punkty, porządkują odpowiedzialności i wspierają szybkie decyzje.

Gdy dojdzie do ataku, jasna komunikacja i szybkie decyzje mają ogromne znaczenie.

Sztuczna inteligencja szybko staje się potężnym narzędziem w rękach cyberprzestępców. Nawet stosunkowo tanie narzędzia AI mogą obecnie generować przekonujące phishingowe wiadomości e-mail i realistyczne wiadomości głosowe, przez co oszustwa są wyglądają bardziej wiarygodnie i są trudniejsze do wykrycia.

W miarę postępu automatyzacji, ich wykorzystanie w cyberatakach będzie coraz powszechniejsze. Taki trend przewiduje aż 91% ekspertów ds. cyberbezpieczeństwa. ⁴ Choć do przeprowadzania ataków wykorzystywane są coraz bardziej wyrafinowane narzędzia, to cyberprzestępcy wciąż wykorzystują te same luki. Dlatego klasyczne zasady bezpieczeństwa nie tracą swojej mocy.

Przyjęcie podejścia w stylu „ludzie na pierwszym miejscu” pozostaje najlepszą metodą ochrony przed zagrożeniami ze strony sztucznej inteligencji. ⁵ Obejmuje to szkolenie pracowników w zakresie rozpoznawania treści deepfake i prób phishingowych generowanych przez sztuczną inteligencję, aby ułatwić zgłaszanie podejrzanych działań, a także przygotowanie zespołów do skutecznego reagowania na naruszenia z wykorzystaniem AI.

Gdy dochodzi do incydentu, ludzie często czują się winni lub zawstydzeni Do tego dochodzi obawa firm o reputację – wiele organizacji uważa, że konsekwencje naruszenia bezpieczeństwa danych mogą negatywnie wpłynąć na ich wizerunek w oczach partnerów i klientów.

W efekcie może powstać kultura ukrywania incydentów, w której ataki są rozwiązywane po cichu, bez otwartej komunikacji. Jednak milczenie przynosi korzyści tylko jednej grupie: atakującym.

Firmy muszą budować kulturę promowania transparentności. Przyjęcie podejścia wolnego od obwiniania, w którym pracownicy są nagradzani za wczesne zgłaszanie problemów bez obaw o konsekwencje, pomaga organizacjom szybciej reagować na ataki i znacząco zwiększa skuteczność programów szkoleniowych. ⁶

Taka kultura otwartości nie powinna ograniczać się jedynie do przepływu informacji wewnątrz organizacji. Kiedy organizacja przechodzi atak, powinna poinformować innych o sytuacji i wyciągniętych wnioskach, aby pomóc im wzmocnić ochronę i zmniejszyć ryzyko podobnych incydentów.

Cyberprzestępcy znajdą i wykorzystają wszelkie luki w zabezpieczeniach, aby uzyskać dostęp do systemów organizacji – w dowolnym czasie, na dowolnym poziomie. Dlatego tak ważne jest wdrożenie podstaw cyberodporności. Szybkie wdrażanie poprawek może skutecznie zablokować atakującym dostęp do systemów przez znane luki. Szkolenie personelu może ograniczyć ryzyko błędów ludzkich, które prowadzą do infekcji systemów biznesowych złośliwym oprogramowaniem. Aktualizowana strategia zarządzania dostępem może pomóc w identyfikacji podejrzanych działań przed utratą danych.

To nie są skomplikowane wymagania bezpieczeństwa. To podstawy. W dobie sztucznej inteligencji i nowych technologii ważne jest, aby nie stracić z oczu faktu, że wzmocnienie podstaw bezpieczeństwa i zapewnienie dobrej cyberhigieny może rzeczywiście zabezpieczyć organizacje przed większością ataków.