Bioróżnorodność w soczewce

Odpowiedzią jest tegoroczna, już 12. edycja projektu Canon „To My Tworzymy Świat”, której jedna z odsłon odbyła się w łódzkim Ogrodzie Zoologicznym. To właśnie tutaj młodzież z Zespołu Szkół Przemysłu Mody w Łodzi wzięła udział w warsztatach fotograficzno-filmowych, których efektem jest mini-dokument, a także solidna dawka wiedzy o wyzwaniach, przed którymi stoi współczesny świat.

Na przestrzeni ostatnich dekad ogrody zoologiczne przeszły fundamentalną przemianę. Dziś to właśnie one łączą rolę zaawansowanych ośrodków naukowych i edukacyjnych. Rola rekreacyjna – mimo powszechnej opinii – jest raczej obszarem pobocznym ich działalności.

Obecnie to właśnie tutaj – w nowoczesnych laboratoriach badawczych, bije serce walki o zachowanie bioróżnorodności i ochronę zagrożonych gatunków. Gatunków, które w swoich naturalnych siedliskach stoją na granicy przetrwania. Dlatego misja ogrodu zoologicznego skupia się dziś na utrzymywaniu zdrowych, stabilnych populacji z wyraźną perspektywą ich przyszłej reintrodukcji do ekosystemów, z których zniknęły lub w których są drastycznie zagrożone.

Motyw ten stał się punktem wyjścia dla ostatnich dwóch edycji projektu Canon „To My Tworzymy Świat”, w którym nowoczesna technologia spotyka się z realnym, codziennym działaniem na rzecz natury, a edukacja młodzieży zyskuje namacalny, społeczny wymiar.

U podstaw projektu „To My Tworzymy Świat” leży głębokie przekonanie, że nowoczesna technologia obrazowania w rękach młodych ludzi staje się fantastycznym narzędziem edukacyjnym. Program realizowany w Polsce od 2014 r., szybko zyskał globalny zasięg i obecnie realizowany jest w ponad 30 krajach na całym świecie pod nazwą Canon Young People Programme. Misja? - Wspieranie młodego pokolenia w wyrażaniu swojej wizji otaczającej rzeczywistości za pomocą środków przekazu audiowizualnego. Cel? – Uwrażliwienie młodzieży na wartości i Cele Zrównoważonego Rozwoju Agendy 2030 ONZ. Efekt? – Nauka przez doświadczenie i zabawę oraz rozwijanie wrażliwości na kwestie ponadmaterialne – wartości, zrównoważony rozwój, szacunek do środowiska naturalnego.

Tegoroczna edycja, zgodnie z wypracowaną przez lata tradycją, przybrała formę intensywnych warsztatów. Pierwsza część warsztatów to poznanie praktycznego wymiaru Celów Agendy 2030 ONZ, którymi zapoznała uczestników Katarzyna Sykurska, Kierownik Zrównoważonego Rozwoju, Canon 4CE. W drugiej części, pod okiem ekspertów-praktyków – dokumentalisty Piotra Małeckiego oraz podróżnika Marcina Jamkowskiego – uczestnicy nabyli praktyczne umiejętności tworzenia form mini-dokumentalnych. Warsztaty skupiły się na kluczowych aspektach pracy twórczej: od nauki szukania nieoczywistych tematów, przez budowanie wielowarstwowej narracji, aż po techniczną obsługę sprzętu do realizacji materiałów audio-wideo – aparatów hybrydowych EOS R, lamp oświetleniowych czy mikrofonów do rejestracji dźwięku.

Młodzież pracowała w grupach, ucząc się wspólnego podejmowania decyzji artystycznych i technicznego podziału kompetencji na planie zdjęciowym. To właśnie praca zespołowa pozwoliła im na szersze spojrzenie na podjęty temat i połączenie różnych wrażliwości w jednym projekcie.

Naturalnym laboratorium i bazą do poszukiwań tematu do krótkiego filmu dokumentalnego była przestrzeń łódzkiego ZOO i Orientarium. Jako motyw przewodni grupa wybrała bioróżnorodność i konieczność ochrony zwierząt, szczególnie tych najbardziej narażonych na wyginięcie – chcąc zwrócić uwagę na kruchość życia zagrożonych gatunków i rolę ogrodów zoologicznych w tym ekosystemie.

Efekty dwudniowej, intensywnej pracy twórczej to dowód na to, jak w kreatywny i zaangażowany sposób można opowiadać o świecie i wyzwaniach stojących przed nami jako społeczeństwem dziś, ale i w przyszłości.

Podczas wizyty w Orientarium uczestnicy mogli zobaczyć unikalną w skali kraju hodowlę koralowców. I choć na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że rafy koralowe to temat odległy i egzotyczny – niemający żadnego wpływu na życie w społeczeństwach Europy środkowej – nic bardziej mylnego. Jak podkreślają eksperci z łódzkiego Orientarium, koralowce to bardzo niedocenione i wciąż mało poznane organizmy, które pełnią absolutnie krytyczną rolę w globalnym ekosystemie.

Koralowce są unikatowym środowiskiem życia dla setek tysięcy gatunków, a także kluczowym elementem mechanizmu wychwytywania i pochłaniania dwutlenku węgla z atmosfery. Co więcej, ONZ szacuje roczną wartość usług zorientowanych wokół raf (wliczając w to turystykę czy bezpieczeństwo żywnościowe nadmorskich społeczności) na astronomiczne 2,7 biliona dolarów. Niestety, postępujące zmiany klimatyczne stawiają te stworzenia w obliczu śmiertelnego zagrożenia. Według prognoz, rafy mogą całkowicie zniknąć w przeciągu zaledwie kilku lat.

W obliczu tak potężnego kryzysu bioróżnorodności, misja współczesnych ogrodów zoologicznych musiała ewoluować. Ich dzisiejsza działalność wykracza daleko poza tradycyjnie rozumianą ekspozycję i rozrywkę.

To właśnie ta dwutorowość sprawia, że łódzkie Orientarium stało się doskonałą przestrzenią dla warsztatów Canon. Nowe pokolenie nie chce być jedynie biernym obserwatorem negatywnych zmian w środowisku naturalnym. Młodzi ludzie coraz częściej zadają sobie fundamentalne pytania – jak nasze codzienne działania oraz zaangażowanie mają realny wpływ na to, co dzieje się w świecie dziś i co będzie działo się w przyszłości. To pytania, na które wciąż nie znamy jednoznacznej odpowiedzi. Ale jedno jest pewne – każde, nawet najmniejsze, jednostkowe działanie ma znaczenie.

W Canon od lat staramy się udowadniać, że wizja odpowiedzialnego biznesu to coś więcej niż deklaracje, a nowoczesna technologia może służyć wspieraniu ochrony bioróżnorodności. Dlatego na poziomie globalnym, aktywnie angażujemy się w ratowanie koralowców. Współpracując z londyńskim Coral Spawning Lab, dzięki dostarczaniu wysoce specjalistycznych aparatów i obiektywów oraz eksperckiej wiedzy, naukowcy mają możliwość mikroskopowego monitorowania cyklu życia koralowców oraz precyzyjnej obserwacji ich tarła. Z perspektywy życia tych organizmów to jedno z kluczowych zadań – pozwala na optymalizację procesów sztucznego rozmnażania, by następnie, przy współpracy z organizacją Nature Seychelles, wdrażać te innowacyjne metody regeneracji bezpośrednio w Oceanie Indyjskim.

Inicjatywa ta bardzo silnie rezonuje z pracą wykonywaną właśnie w Łodzi, gdzie w sztucznie stworzonych warunkach laboratoryjnych specjaliści odtwarzają naturalne środowisko raf. Sukcesy w łódzkiej hodowli ex situ oznaczają, że w razie katastrofy ekologicznej w oceanach, to właśnie te ośrodki będą dysponowały zdrowymi koloniami koralowców, gotowymi do reintrodukcji w naturalnych warunkach.